Phan Thanh Giản

http://dactrung.net/phorum/tm.aspx?m=144914&mpage=1

Những năm tháng trong đời ông Nguyễn Thân:
1853 ra đời tại ...
1854 ( Nguyễn Trọng Hiệp sinh năm 1834= 20 tuổi , Nguyễn Bá Nghi sinh 1807)
1855
1856
1857
1858
1859
1860 mất mẹ (Bà Lê thị Bình)
1861
1862 ( trương Đăng Quế trí sĩ)
1863
1864
1865 ( Ông Hợp Đỗ Tiến sĩ . 31 tuổi)
Lê Trung Đình ra đời (1859 -1861?)
1871 Tập ấm Bát phẩm. Cha là Nguyễn Tấn mất.
Đỗ Đăng Đệ ( )làm tiểu phủ, thay cho Nguyễn Tấn
18 tuổi .Lãnh mệnh đi đánh giặc Mọi.Dưới quyền Đ Đ Đệ.
Ông Đệ mất năm nào?
Ông Duân đỗ Tiến sĩ năm nào?
187x làm rể nhà ông Đệ (.... tuổi )
Đã có hai con trai
1878/79 bà Đỗ thị Viên,qua đời.:
1880
1881
1882
1883
1884
1885 (32 tuổi) Dẹp Văn thân Cần vương ( Lê Trung Đình ....)
1886 Đồng Khánh lên ngôi .
1887 vào Bình định- thu hồi hai quận Mai xuân Thưởng ( Nguyễn Bá Nghi sinh 1807 còn sống ? 80 tuổi)
1888
1889 Thành Thái lên ngôi
1890 binh bộ ( p 431)
1891
1892 Sinh ông Hy công bộ
1893 Tổng đốc Bình Phú, Devillers bảo mất binh bộ TT vì Ông Hiệp
1894 * năm Ngọ
1895 Khâm mệnh
1896 ( Vụ khởi loạn Cử Vịnh , Nguyễn Thúi , Nguyễn Bá Loan)
1897 ( bà Đội Thuyên sinh ông Câu Cầu)
1898
1899
1900
1901
1902 Đưa con sang Tây ( Nguyễn Hiền Thông ngôn)
1903
1904 Về trí sĩ tại Phú thọ - Thu xà- Thạch trụ
1905
1906
1907
1908 Vụ Khất thuế . Lê Khiết bị hành hình
1910
1911
1912
1913
1914 Mãn phần
===============

Nguyễn Đức Cung

Diên Lộc quận Công , là Tước hiệu cao nhất của Ông Cần chánh Nguyễn Thân , Quảng ngãi .
Ngài sinh năm 1853 , mất năm 1914.
Ngài là con duy nhất của Ông Nguyễn Tấn còn sống tới trửơng thành.

Ông Nguyễn Tấn, một nhà khoa bảng, một ông quan Tiểu Vũ Sơn Phòng khả kính ...Có tác phẩm Vũ Man Tạp Lục được Sử quán Triều Nguyễn khắc bản, truyền thế .

Diên Lộc Quận Công -Nguyễn Thân , là tên một cuốn sách biên khảo ,khảo sử ; tác giả là Ông Nguyễn Đức Cung,xuất bản tại Hoa Kỳ năm 2002 , Nhà xuất bản Nhật Lệ.
Ở trang bìa trước, ta có được các tin tức như thế.
-------------------------
Ở trang bìa sau, ta được Ông Nguyễn Đức Cung cho biết về mình:
Sinh quán Quảng bình-Học tại Viện Hán học Huế-Tốt nghiệp Đại học Sư phạm, ban Sử Địa, Cao học sử.- Giáo sư ... Dân Biểu tỉnh Quảng nam .- Tù nhân Chính trị 1975-1988. Hiện định cư tại Hoa kỳ ...
và về ông Nguyễn Thân :
...Đối với người Pháp,ông Nguyễn Thân tuân hành chính sách hợp tác vì đó là chính sách chung của triều đình nhà Nguyễn kể từ thời vua Đồng Khánh, mục đích là để giữ lấy chính quyền vì nếu không khéo người Pháp sẽ dùng lại dòng trưởng tức con cháu trực hệ của Đông Cung Cảnh và con cháu của nhà Lê...

Ông Nguyễn Tấn

sinh 1822, .... mất 1871
1843 từ ngoài Bắc theo cha về quê .Thi đậu Cử nhân tại trường Thừa thiên -
1844 lấy vợ tại vị thanh ,Nam định,
1845 tòng sự Quốc tử giám,
1850 Hậu bổ Hưng yên, tri phủ An khánh , năm 1853 sinh Nguyễn Thân,/
1855 giám sát ngự sử,bang biện Hưng yên .. Án sát Hưng yên. Vợ mất năm Nguyễn Thân lên năm(?) 1858.

Giữa 1858 - 1863 : cha con ông Nguyễn Tấn , Nguyễn Thân ở đâu ...?
==========================================================================
1863 ,Nguyễn Tấn về Quảng ngãi làm Tiễu phủ sứ.
Nguyễn Thân lên mười . Sống vói mẹ , tại quê ...(An ba ,hay Thạch trụ ?)...
Giữa 1863 ( lên mười ) và 1871 ( mười tám tuổi ): ở đâu và làm gì.

Trước đây , vào những năm ... khi ông Tấn làm quan ở Huế, nhắn vợ mang con ra . mà bà không chịu, vì lo phụng dưỡng cha mẹ, còn e làm phiền thêm cho chồng - quan nhỏ , thanh liêm ...tại Kinh đô.

Hoặc là ông Thân lại ở Sơn phòng (Vinh hiển, Đức phổ, gần Thạch trụ) từ lúc mười tuổi , theo câu chuyện của ông nội , ông cố của Nguyễn mậu Chánh kể ...: Bắt giam chiếc ghe , bè "Cúng đất ...", thả trôi sông .

Giữa 1863 và 1871 :
Ông Trương Đặng Quế đã về hưu(1862) , đã mất(1865), người Pháp đã chiếm cả Nam kỳ , và gần xong Bắc kỳ ...
Ông Nguyễn Tân là Tiểu phủ. Có trong tay bao nhiêu ngàn quân sơn phòng.
Thử hỏi, suốt tám năm này, cái tâm trạng của ông Nguyễn Tấn đối với Triều đình nó ra sao !

Giữa 1871 và 1885 :
Ông Nguyễn Tấn qua đời. Ông Đỗ đăng Đệ thay thế.

Ông Nguyễn Thân là một cậu ấm, đang có hàm Cửu phẩm,không có chức vụ cụ thể,nhưng được các tùy tướng cũ của Nguyễn Tấn lãnh mệnh đi đánh giặc Mọi.

Ông được Đỗ đăng Đệ gả con gái Đỗ thị Viên cho làm chính thất.
Bà này mất vào năm 1880,lúc ông Nguyễn Thân hai mươi tám tuổi, bà xx tuổi.
Bà sinh cho ông hai con: Nguyễn Công Kế ( sau có hàm/chức Thượng thư?)
và Nguyễn thị Liễu ( sau được tiến cung , thành Quý phi của vua Thành Thái.Bà Liễu mất năm 21 tuổi.

Tâm trạng ông Nguyễn Thân giữa các năm 1871 và 1885- (18 tuổi và 32 tuổi)-.
Nhấtlà khi nghe thất thủ kinh đô, vua Hàm Nghi xuất bôn .

Ông Nguyễn Thân và Ông Lê Khiết

Ông Nguyễn Tấn:
Năm 1843, ông Nguyễn Tấn theo cha mình về quê, nhân kỳ thi hương , thi đỗ Cử nhân.Lúc này chưa có trường thi Bình định( mở năm 1852), cho nên có lẽ ông Tấn đã thi tại trường Thừa thiên
Năm 1844 , thay vì ở Kinh , chờ thi hội , ông đã ra bắc để lấy vợ.Vợ là bà Lê Thị Bình, bà Bình là con một ông Trưởng sử họ Lê , gốc ở An ba Quảng ngãi.
Như vậy cho biết , tiền nhân họ Nguyễn (Thạch trụ) , và Lê ( An ba) của các ông Nguyễn Tấn và của bà Lê thị Bình ... đều đã là những người Quảng , có học vấn,có khoa bảng , đã làm quan ở tận ngoài Bắc trước 1840 .Trong triều Minh Mạng
Ông Lê văn Diễn:
Ông trưởng sử họ Lê , sinh ra ông Lê văn Diễn và bà Lê thị Bình.
Bà Bình là em ,sinh ông Nguyễn Thân , năm 1853.
Ông Diễn là anh , sinh ra ông Lê Tựu Khiết , năm 18 xx.

Do đó ông Nguyễn Thân là con nhà Cô , Ông Lê Khiết là con nhà Cậu và là vai anh .

Ông Lê văn Diễn cũng đậu Cử nhơn như ông Nguyễn Tấn.
Ông Lê Khiết đậu Cử nhân . Ông Nguyễn Thân thì ...không có khoa bảng.
=============================
Khoa Nhâm ngọ 1882 (Tự Đức năm thứ 35)
Khoa này, trường Bình Định lấy đỗ 11 cử nhân, trong đó Quảng Ngãi có 5 người, lần thứ 2 liên tiếp và là lần thứ 5 chiếm thủ khoa: trần Cư (xếp thứ 1), Nguyễn Mậu Thọ (xếp thứ 6), Nguyễn Du (xếp thứ 7), Lê Tựu Khiết (xếp thứ 9),Bùi Doãn (xếp thứ 11).
6 người còn lại đều thuộc tỉnh Bình Định.
================================

Hai tài liệu

Ông Nguyễn Thân (1853-- 1914 ),thời làm trước khi nghỉ hưu 1904, soạn Diên Lộc Quận Công Đại Ký Sự.
Ông Nguyễn Hy ( 1892 -- 1965) là con trai của Ông Nguyễn Thân soạn Nguyễn công thị Gia phả ( thời làm Tổng đốc Quảng bình) 1932 .
Ông Nguyễn Lương ( 1918 ? ---) là con trai của ông Nguyễn Hy , đã cho ông Nguyễn đức Cung sử dụng hai tài liệu này để hoàn thành cuốn Diên Lộc Quận Công-Nguyễn Thân.

Năm 1902, Ông Nguyễn Hy được gửi đi học bên Pháp. Từ sau 1904 , ông Nguyễn Thân đã về Trí sĩ tại Quảng ngãi.
Ông Nguyễn thân mất năm 1914 . Mười tám năm sau , Ông Nguyễn Hy viết Gia phả .
Như vậy , những lời : Tiên công kể , Tiên công nói ... , phải là lời kể lời nói trước những năm 1914. lúc ông Hy được 22 tuổi . Ông Hy về nước năm nào ? Cụ Cần còn chăng ...?
------------------------------------------------------------------------------------------------

Diên Lộc Quận Công- Nguyễn Thân

Diên Lộc quận Công , là Tước hiệu cao nhất của Ông Cần chánh Nguyễn Thân , Quảng ngãi .
Ngài sinh năm 1853 , mất năm 1914.
Ngài là con duy nhất của Ông Nguyễn Tấn còn sống tới trửơng thành.

Ông Nguyễn Tấn, một nhà khoa bảng, một ông quan Tiểu Vũ Sơn Phòng khả kính ...Có tác phẩm Vũ Man Tạp Lục được Sử quán Triều Nguyễn khắc bản, truyền thế .

Diên Lộc Quận Công -Nguyễn Thân , là tên một cuốn sách biên khảo ,khảo sử ; tác giả là Ông Nguyễn Đức Cung,xuất bản tại Hoa Kỳ năm 2002 , Nhà xuất bản Nhật Lệ.
Ở trang bìa trước, ta có được các tin tức như thế.
-------------------------
Ở trang bìa sau, ta được Ông Nguyễn Đức Cung cho biết về mình:
Sinh quán Quảng bình-Học tại Viện Hán học Huế-Tốt nghiệp Đại học Sư phạm, ban Sử Địa, Cao học sử.- Giáo sư ... Dân Biểu tỉnh Quảng nam .- Tù nhân Chính trị 1975-1988. Hiện định cư tại Hoa kỳ ...
và về ông Nguyễn Thân :
" ...Đối với người Pháp,ông Nguyễn Thân tuân hành chính sách hợp tác vì đó là chính sách chung của triều đình nhà Nguyễn kể từ thời vua Đồng Khánh, mục đích là để giữ lấy chính quyền vì nếu không khéo người Pháp sẽ dùng lại dòng trưởng tức con cháu trực hệ của Đông Cung Cảnh và con cháu của nhà Lê
---------------------------
Cuốn sách khảo sử của Nguyễn Đức Cung đáng nên xem . Vì trong đó có nhiều sự kiện mà hai tài liệu của gia đình ông Nguyễn Thân viết ra liên quan đến một thời đại lịch sử , từ sau 1885 .
Các tài liệu đó có đề cập đến những nhân vật , những biến cố chính trị thời bấy giờ tại Quảng ngãi .
Những điều ông Nguyễn Thân , ông Nguyễn Hy viết về mình , về gia đình mình, đã được ông Cung cắn cứ vào ,và phổ biến ra công chúng.

Sau những một trăm năm(Diên Lộc Quận Công Đại Ký sự) , hay bảy chục năm hơn ( Nguyễn công thị Gia phả ... ) qua sự tuyển lựa để trích dẫn , và qua sự nhận định của ông Nguyễn Đức Cung ... Nội dung trong sách ấy có những điểm khiến không ít người không đồng ý .Nhất là người gốc gác ở Quảng ngãi .